Elkarrizketa | Hauteskundeak U21

2012-9-7an, Hamaika Telebistan, Gurean Gaur saioaren elkarrizketa atalean. Gai nagusia: Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak.

 

 

Emaitzen azterketa (IV): maiatzeko hauteskundeekin alderaketa

Hauteskundeak izan zirenetik ia bi hilabete pasatu ondoren bada garaia bolo-bolo zabaldu ziren interpretazio okerrak, erdi-egiak edota gezurrak desmuntatzeko. Goazen bada: 

A) Nor izan da Hego Euskal Herriko lehenengo indar politikoa Espainiako Kongresurako hauteskundeetan? Taulan argi eta garbi ikusten den moduan irabazlea PP-UPN izan da, 336.101 botorekin, ondoren hurrenez hurren Amaiur 333.628 bozekin, PSOE 326.716 eta EAJ-PNV 323.517. Ondorioz, antzeko indarra duten lau aukera politiko nabarmentzen dira. Egia da konparaketa honetan kaltetu nagusia EAJ suertatzen dela, izan ere, EAEko hiru lurralde historikoetako botoak soilik kontabilizatzen zaizkio eta, dena esan behar da, jeltzaleak garaile izan dira EAEn. Beraz eztabaida Nafarroako datuekin dago, bertan Geroa Bai koalizioan parte hartu du EAJk, eta hori argudiatuta, jeltzaleen inguruko zenbait analista eta kazetarik bien botoak gehitu dituzte ondorioztatzeko EAJ dela Hego EHko lehenengo aukera politikoa. Baina hori ez da zuzena, EAJ baina askoz ere gehiago da Geroa Bai, gogoratu dezagun jeltzaleak bakarrik aurkeztu diren deialdietan (EAren banaketa eta gero) emaitza hauek izan dituztela espainiar kongresurako hauteskundeetan: 1989an 2.562 boto; 1993an 3.540 boto; 1996an 3158 boto; eta 2000 urtean 6.536 boto. Beraz, nekez pentsa daiteke Geroa Bairen botoen gehiengoa jeltzaleen jarraitzaileak izan daitezkeenik. Kasurik hoberenean, inoiz lortu ez dituzten 10.000 boto inguru izan zitezkeen. Horregatik, Geroa Baik muzin egin dio EAJko talde parlamentarioan sartzeko gonbidapenari. Gauza arraroa bestelako aliantzei erreparatzen badiegu, adibidez Izquierda Unidak itunak sinatu zituen Chunta Aragonesista, ICV, EUiA, Izquierda-Ezkerra eta beste zenbait talde txikirekin koalizioa osatzeko; eta akordioaren arabera hautagaitza guztien boto kontaketa IUren konputuetan sartu eta eskuratutako diputatu guztiak talde parlamentario berdineko kideak izango ziren.

Emaitzen azterketa (III): boto eta pertzepzioekin jolasean

Hauteskundeak bukatu ostean, Euskal Herriko alderdi desberdinek, eta bereziki abertzaleek eta euren inguruko hedabideek, borroka berri bat hasi zuten herritarrei ‘argitzeko’ nork irabazi zituen hauteskundeak EAEn eta Hego Euskal Herrian. Artikulu eta adierazpen amaigabeetan magia joko ugari entzun eta irakurri behar izan ditugu erraza den kontu batentzat. Izan ere, zenbakiek ez dute hainbesterako ematen, batez ere, behin interpretaziorako irizpideak garbi uzten badira. Baina, alperrik, politikariek eta hauen ondoko kazetariek literatura egin nahi izan dute. Izan ere, emaitza zehatz bat lortzea bezain inportantea da lortutakoa arrakasta bat izan dela saltzea. W. I. Thomas soziologoak esan zuen jendeak zerbait erreala bezala definitzen badu (nahiz eta ez existitu), orduan bere ondorioetan erreala izango dela. Gure kasuan, hauteskunde interpretazio zehatz bat gailentzen bada eta mezu hartzaileek edukia barneratu eta sinesten badute, orduan pertzepzioa (nahiz eta okerra izan) erreala izango da bere ondorioetan.

Emaitzen azterketa (II): eserlekuak eta lurralde batasuna

Aurreko sarreran nioen bezala, ez dago dudarik abertzaleek eserleku uzta ona izan dutela, baina, horren atzean hondarrekin izan duten zorte apurra ezkutatzen da ere bai. Horregatik, Hego Euskal Herrian botoen %46,2arekin, ordezkarien %56,5 eskuratu dute: Nafarroan %27,7arekin, eserlekuen %40; Araban 37,9arekin, %50; Bizkaian, %51,8arekin, %62,5; eta Gipuzkoan %57,2arekin, %66,6. 

Emaitzen azterketa (I): lehengoratze hauteskundeak

Pasaden igandean ospatutako hauteskundeetan garbi dago aukera politiko abertzaleak indartuta atera zirela. Amaiurrek lortu du Hego Euskal Herriko ordezkari kopuru handiena; EAJk bototan irabazi eta talde parlamentarioa segurtatu du EAEn; eta, azkenik, Gero Baik Nafarroako bosgarren diputatua eskuratu du izan dituen zailtasun guztiei aurre eginez eta abertzaleentzat bigarren eserlekua eskuratuz Foru erkidegoan. Orotara, Euskal Herriak Espainiako kongresura bidaltzen dituen 23 ordezkarietatik, 13 abertzaleak izango dira. Historiarako bi datu garrantzitsu geldituko dira: lehenengo aldiz Araba eta Nafarroan abertzaleek bina diputatu erdietsi dituzte. 

#bozA20 Nafarroan

Lurralde historiko honetako interesa bosgarren diputatuaren esleipenean dago. Nafarroak izan duen bilakaera historikoa garbia da: espainiar kongresurako hauteskunde deialdi guztietan alderdi espainolistak izan dira garaile, eta horren adierazpen gisa, lurralde historikoak dituen bost diputatuetatik, beti lau eta bost artean izan dira alderdi espainolistek eskuratutakoak. Hona hemen gaur erantzun beharreko zenbait galdera: 

#bozA20 Gipuzkoan

Lurralde historiko honetako interesa bosgarren eta seigarren diputatuaren esleipenean dago. Gipuzkoak izan duen bilakaera historikoa garbia da: espainiar kongresurako hauteskunde deialdi guztietan alderdi abertzaleak izan dira nagusi Ezker Abertzalea aurkeztu denean. Azkeneko aldia orain dela 15 urte izan zen, beraz, espero litekeena da berriro abertzaleek nagusigoa lortzea. Hona hemen gaur erantzun beharreko zenbait galdera: 

#bozA20 Bizkaian

Lurralde historiko honetan interesa anizkoitza da. Historikoki Ezker Abertzaleak parte hartu duenean eta bere botoak zenbatu direnean, gehiengoa beti izan da abertzalea, 1993an izan ezik. Dena den, azkeneko hiru deialdietan Ezker Abertzalea aurkeztu izan balitz ere, gehiengoa espainolista izango zatekeen. Beraz, Bizkaian gehiengoa aldakorra da abertzale-espainolista borroka dimentsioari begiratuta. Gauza seguru bakarra EAJren garaipena da, horrela izan da beti, 2008ko salbuespen bakarrarekin, orduan alderdi sozialistak irabazi zuen. Hona hemen gaur erantzun beharreko zenbait galdera: 

#bozA20 Araban

Lurralde historiko honetako interesa laugarren diputatuaren esleipenean dago. Arabak izan duen bilakaera historikoa garbia da: espainiar kongresurako hauteskunde deialdi guztietan alderdi espainolistak izan dira garaile, eta horren adierazpen gisa, lurralde historikoak dituen lau diputatuetatik, beti hiru alderdi espainolisten eskuetan egon dira eta bakarra abertzaleetan (jeltzaleetan). Hona hemen gaur erantzun beharreko zenbait galdera: 

Eguneko zenbait klabe Hegoaldean

Euskal Herriko hegoaldean hauteskunde kanpaina ez da izan Espainian baino hobea, grisa eta, oro har, oso kaskarra izan da. Halere, ETAk behin betiko borroka armatua utzi izanak eta Amaiur koalizioa hauteskundeetara aurkezteak eman dute zeresanik, nahiz eta egunak aurrera egin hala interesa gutxitu egin da. Edonola, gaurko eguna oso garrantzitsua da Euskal Herrian ireki den aro berriarentzat eta politikoki borrokan dauden sentsibilitate politiko guztientzat. Zentzu honetan, aztertu beharko da abertzale eta espainolisten arteko indar korrelazioa. Honi jarraiki, zenbait irakurketa ardatz proposatzen ditut gaurko hauteskundeentzat: